درآمدی بر ساخت های آوایی، واژگانی و دستوری گویش های لارستانی به نام آنکه جان را فکرت آموخت درآمدی بر ساخت های آوایی، واژگانی و دستوریگویش های لارستانعبدالنّبی سلامیپژوهشگر ارشد فرهنگ مردم مقدمه :قبل از ورود به بحثِ محوریِ مقاله که ویژگی های گویش های لارستانی را مورد بررسی قرار می دهد، لازم می دانم مقدمه ای را بیان کنم که شاید انگیزه سفرهای تحقیقاتی به فارس و گردآوری ۵۰ گویش فارس را تا به امروز نشان دهد .در سال های دهه شصت که واژه نامه ” فرهنگ گویش دوانی ” را تدوین می کردم ، مقاله ای تحت نام ” ساخت فعل در گویش دوانی ” را به استاد شهیر، مرحوم دکتر احمد تفضلی ارائه کردم . ایشان بعد از مطالعه مقاله، آن را برای چاپ به استاد گرانقدر دکتر علی اشرف صادقی سپردند که در مجله زبان شناسی به چاپ برسد. دکتر صادقی بعد از مطالعه مقاله، ویژگی هایی را در آن یافتند که از نظر واجی و آوایی قابل توجه بود. این امر سبب شد طی چندین جلسه و پرسش و پاسخ های متعدد، مقاله ای را با نام “یادداشتی درباره ساختمان واجی گویش دوانی” بنویسند و در مجله زبان شناسی، همراه با مقاله اینجانب به چاپ برسانند. در این مقاله دکتر صاد

گویش بستکی ، بازمانده زبان پهلوی ادبیات شفاهی هر قوم بیشتر در زبان و گویش محلی تبلور می یابد . گویش بستکی مشهور به اچمی است . همه ی کسانی که تقریبا اینگونه صحبت می کنند به اچمی ها شهرت یافته اند . اگر برای گویش بستکی بتوان مادری قائل شد ، بی شک زبان لارستانی است . از میان گویش های مختلف اچمی تنها گویش لاری است که زبان نامیده شده است . آقای محمد باقر وثوقی می گوید : مالچانوا زبانشناس روسی معاصر ، در اثر خویش ، پایه ی اصلی زبان لاری را مجموعه لغات سنتی تمام ایران می داند . او آخرین محققی است که درباره ی لار و لهجه هایش دست به قلم برده است و این جمله را پس از تحقیقی دقیق و موشکافانه – بدون دسترسی به گویشوران محلی – در کتاب خویش ثبت کرده است . نامبرده از اولین پژوهشگرانی است که واژه زبان را برای لاری بکار می برد . ( وثوقی ، ۲۶:۱۳۶۹ ). به نظرمی آید گویش بستکی بازمانده ی زبان پهلوی است . لطفعلی خنجی در این زمینه می نویسد : زبان لارستانی و چند زبان دیگر مناطق پیرامون فلات ایران مانند کردی ، بلوچی ، مازندرانی ، گیلکی و شماری دیگر ظاهرا شکل های بازمانده و متحول شده ی گویش های مختلف زب